Biljart: de spelregels
Libre is de eenvoudigste vorm van carambolebiljart, op een tafel zonder gaten met drie ballen. Je maakt een punt als jouw speelbal de twee andere ballen raakt, en je blijft aan de beurt zolang dat lukt.
Wat heb je nodig
- Een carambolebiljart, drie ballen en voor elke speler een keu. Krijt hoort erbij.
- Twee spelers, ieder met een eigen speelbal.
- Een partij tot 25 caramboles duurt bij beginners een half uur tot drie kwartier.
- Te spelen zodra je goed over de tafel kunt reiken, zo vanaf 10 jaar.
Voorbereiding
- Er liggen een witte, een gele en een rode bal op tafel. De ene speler heeft wit als speelbal, de andere geel. Dat blijft de hele partij zo. De rode bal is van niemand.
- Spreek af hoeveel caramboles ieder moet maken. Dat mag verschillen: een geoefende speler moet er bijvoorbeeld 40 en een beginner 15.
- Leg de ballen op de vaste stippen voor de afstoot. Rood ligt aan de overkant, de bal van de tegenstander midden voor je en je eigen bal daar links of rechts naast.
- Wie begint, bepaal je door allebei een bal naar de overkant en terug te spelen. Wie het dichtst bij de band voor zich uitkomt, mag kiezen.
Zo verloopt het spel
- Bij de afstoot moet je speelbal eerst de rode bal raken.
- Daarna is elke manier goed. Je speelbal moet de twee andere ballen raken, in welke volgorde ook, met of zonder band. Lukt dat, dan heb je een carambole en mag je verder.
- Je stoot vanaf de plek waar de ballen zijn blijven liggen.
- Mis je, dan is je beurt voorbij en gaat de ander verder met de ballen zoals ze liggen.
- Een fout beëindigt je beurt ook, en de stoot telt niet. Fouten zijn bijvoorbeeld: met de verkeerde bal spelen, een bal aanraken met je hand of kleding, stoten terwijl er nog een bal rolt, of stoten zonder een voet op de grond.
Punten tellen
Elke carambole is 1 punt. De punten die je in één beurt achter elkaar maakt heten samen een serie. Een beurt zonder carambole is een poedel.
Je moyenne is je gemiddelde: het aantal caramboles gedeeld door het aantal beurten. Daarmee vergelijk je spelers en bepaal je hoeveel iemand moet maken.
Voorbeeld
Je maakt in je eerste beurt 3 caramboles, in de tweede poedel je en in de derde maak je er 5. Dat zijn 8 caramboles in 3 beurten, een moyenne van 2,67. Moet jij er 25, dan ben je op een derde.
Einde en winnaar
Wie als eerste zijn aantal caramboles heeft, heeft de partij uit. Begon die speler de partij, dan krijgt de ander nog een nabeurt, zodat beiden evenveel beurten hebben. Haalt de ander zijn aantal dan ook, dan is het gelijkspel.
Varianten en huisregels
- Bandstoten
- Je speelbal moet minstens één band raken voordat hij de tweede bal raakt. Een stuk moeilijker dan libre.
- Driebanden
- Je speelbal moet minstens drie keer een band raken voordat de carambole compleet is. Hier is één punt per beurt al heel behoorlijk.
- Maximum aantal beurten
- Spreek een maximum af als een partij niet te lang mag duren. Dan wint wie het grootste deel van zijn caramboles heeft gemaakt.
Tips voor beginners
- Stoot zachter dan je denkt. Ballen die dicht bij elkaar blijven leveren de volgende carambole bijna vanzelf op.
- Houd je keu vlak en je hoofd stil. De meeste missers komen van opkijken tijdens de stoot.
- Denk één stoot vooruit: waar liggen de ballen na deze carambole?
Woorden die je hoort
- carambole
- Een geldige stoot waarbij je speelbal de twee andere ballen raakt.
- poedel
- Een beurt zonder carambole.
- serie
- De caramboles die je in één beurt achter elkaar maakt.
- moyenne
- Je gemiddelde aantal caramboles per beurt.
- afstoot
- De eerste stoot van de partij, vanaf de vaste stippen.
- nabeurt
- De laatste beurt voor de speler die niet begon, zodat de beurten gelijk zijn.
Vragen over biljart
Maakt het uit welke bal ik eerst raak?
Bij libre niet, behalve bij de afstoot. Rood eerst of de bal van de tegenstander eerst is allebei goed.
Wat als een bal van tafel springt?
Dat is een fout. Je beurt is voorbij en de ballen worden teruggelegd op de stippen van de afstoot.
Hoeveel caramboles moet ik als beginner maken?
Begin met 15 of 20. Gaat dat een paar keer goed, zet het aantal dan wat hoger.