Kruisjesblad: de spelregels
Dit is een snel dobbelspel met zes stenen waarin je getallen wegkruist op een blad met vier gekleurde rijen. Hoe meer kruisjes in een rij, hoe meer punten, maar je mag alleen van links naar rechts werken.
Wat heb je nodig
- Zes dobbelstenen: twee witte en een rode, een gele, een groene en een blauwe.
- Voor elke speler een kruisjesblad en een pen.
- 2 tot 5 spelers.
- Een potje duurt ongeveer een kwartier.
- Geschikt vanaf 8 jaar. Je telt steeds twee stenen bij elkaar op.
Voorbereiding
- Iedereen krijgt een blad. Daarop staan vier rijen. Rood en geel lopen van 2 naar 12. Groen en blauw lopen andersom, van 12 naar 2.
- Kies wie begint. De beurt gaat met de klok mee.
Zo verloopt het spel
- De speler die aan de beurt is gooit alle zes de stenen.
- Eerst telt hij de twee witte stenen bij elkaar op en zegt het getal hardop. Iedereen, ook wie niet aan de beurt is, mag dat getal in één rij naar keuze aankruisen.
- Daarna mag alleen de speler die gooide nog een tweede kruisje zetten. Hij telt één witte steen op bij één gekleurde steen en kruist dat getal aan in de rij van die kleur.
- In elke rij kruis je van links naar rechts. Je mag getallen overslaan, maar wat je overslaat kun je later niet meer aankruisen.
- Kruisen is nooit verplicht. Maar zet de speler die gooide in zijn eigen beurt geen enkel kruisje, dan moet hij een vakje voor een mislukte worp aankruisen.
- Het laatste getal van een rij, de 12 bij rood en geel en de 2 bij groen en blauw, mag je pas aankruisen als je in die rij al minstens vijf kruisjes hebt. Je kruist dan ook het slotje erachter aan. De rij is gesloten voor iedereen en de steen van die kleur gaat uit het spel.
Punten tellen
Elke rij tel je apart. De punten lopen steeds harder op: 1 kruisje is 1 punt, 2 kruisjes 3, daarna 6, 10, 15, 21, 28, 36, 45, 55, 66 en voor 12 kruisjes 78 punten. Het slotje telt mee als kruisje.
Tel de vier rijen op en trek 5 punten af voor elke mislukte worp.
Voorbeeld
Je hebt 5 kruisjes in rood, 3 in geel, 7 in groen en geen in blauw. Dat is 15 plus 6 plus 28, samen 49. Je had één mislukte worp, dus je eindigt op 44 punten.
Einde en winnaar
Het spel stopt meteen als er twee rijen gesloten zijn, of als één speler zijn vierde mislukte worp aankruist. Wie dan de meeste punten heeft, wint.
Varianten en huisregels
- Samen sluiten
- Kruist een andere speler met dezelfde witte worp ook het laatste getal aan en heeft hij vijf kruisjes, dan sluit hij de rij tegelijk en krijgt hij het slotje ook.
- Alleen spelen
- Gooi zelf elke beurt en probeer in een vast aantal worpen zoveel mogelijk punten te halen.
- Zonder mislukte worpen
- Met jonge kinderen laat je de strafpunten weg. Dan gaat het alleen om kruisen.
Tips voor beginners
- Sla in het begin niet te veel over. Elk getal dat je overslaat is een kruisje minder aan het eind.
- Gebruik de beurten van anderen. Het witte getal is een kruisje dat je niets kost, en daar komen de meeste kruisjes vandaan.
- Kies twee rijen waar je vol voor gaat. Acht kruisjes in één rij leveren meer op dan vier in twee rijen.
Woorden die je hoort
- kruisje
- Een aangekruist getal in een rij.
- slotje
- Het vakje aan het eind van een rij. Telt als extra kruisje.
- sluiten
- Het laatste getal van een rij aankruisen, waarna niemand in die rij meer mag kruisen.
- mislukte worp
- Een eigen beurt zonder kruisje. Kost 5 punten.
- witte worp
- De som van de twee witte stenen, die iedereen mag gebruiken.
Vragen over kruisjesblad
Mag ik in mijn eigen beurt twee kruisjes zetten?
Ja. Eerst het witte getal, daarna een getal met een gekleurde steen. Allebei mag, geen van beide moet. Wel altijd in die volgorde.
Wat als iemand een rij sluit waar ik nog bezig was?
Dan kun je in die rij niets meer aankruisen. De kruisjes die je al had tellen gewoon mee.
Waarom lopen groen en blauw andersom?
Zo zijn hoge en lage worpen allebei bruikbaar. Een 11 is in rood bijna het eind en in blauw juist het begin.