Naar de inhoud

Sjoelen: de spelregels

Sjoelen is een Hollands spel waarbij je houten schijven over een lange bak naar vier vakken schuift. Je krijgt punten voor elk vak en extra punten als je de schijven gelijk over de vakken verdeelt.

Naar het formulier: Sjoelen score berekenenPrint het scoreblad

Wat heb je nodig

  • Een sjoelbak van twee meter en 30 schijven.
  • Een stevige tafel. De bak moet vlak liggen en mag niet schuiven.
  • 1 tot 8 spelers, of meer als je geduld hebt.
  • Eén speler is per ronde een paar minuten bezig. Met vier spelers en drie rondes ben je een half uur bezig.
  • Voor alle leeftijden vanaf een jaar of 5.

Voorbereiding

  1. Leg de bak met de vakken van je af. De vakken zijn van links naar rechts 2, 3, 4 en 1 punt waard.
  2. Stapel de 30 schijven naast je aan het begin van de bak.
  3. Spreek af hoeveel rondes je speelt. Drie is gebruikelijk.

Zo verloopt het spel

  1. Je schuift alle 30 schijven één voor één richting de poortjes. Je hand blijft achter de streep aan het begin van de bak.
  2. Een schijf telt pas als hij helemaal door het poortje in het vak ligt.
  3. Na je eerste beurt pak je alle schijven terug die niet in een vak liggen. Die schuif je opnieuw. Schijven in de vakken mag je netjes opstapelen, zodat er ruimte komt.
  4. Na de tweede beurt doe je dat nog een keer. Je hebt dus drie beurten.
  5. Na de derde beurt wordt er geteld. Wat dan nog voor de poortjes ligt, levert niets op.

Punten tellen

Ligt er in elk van de vier vakken een schijf, dan vormen die vier samen een set. Een set is 20 punten waard, het dubbele van 2 plus 3 plus 4 plus 1.

Het aantal sets is gelijk aan het aantal schijven in het vak waar de minste liggen. De schijven die daarna overblijven tellen gewoon voor de waarde van hun vak.

De hoogst mogelijke score is 148: zeven sets en de twee laatste schijven in het vak van 4.

Voorbeeld

Je hebt 6 schijven in het vak van 2, 5 in het vak van 3, 7 in het vak van 4 en 6 in het vak van 1. Het laagste aantal is 5, dus 5 sets: 100 punten. Over blijven 1 schijf van 2, 2 schijven van 4 en 1 schijf van 1. Dat is 2 plus 8 plus 1. Samen 111 punten.

Einde en winnaar

Als iedereen het afgesproken aantal rondes heeft gespeeld, tel je de rondes op. De hoogste score wint. Bij een gelijke stand speel je een extra ronde.

Varianten en huisregels

Eén ronde
Op een feest met veel mensen speelt iedereen één ronde. De hoogste score van de avond wint.
Teams
Tel de scores van de teamleden bij elkaar op. Zo kunnen kinderen en volwassenen samen spelen.
Bonus voor 148
Bij wedstrijden mag je na een perfecte score doorschuiven met extra schijven. Thuis is een applaus genoeg.

Tips voor beginners

  • Vul eerst de buitenste vakken, de 2 en de 1. Die zijn het lastigst te raken, en zonder die schijven heb je geen sets.
  • Schuif met een rustige, gelijke beweging. Hard schuiven laat schijven terugstuiteren uit het vak.
  • Gebruik je derde beurt om gaten te vullen. Tel voor je begint welk vak achterloopt en mik daar.

Woorden die je hoort

sjoelbak
De houten bak van twee meter waarover je schuift.
schijf
De ronde houten steen waarmee je speelt.
poortje
De opening waardoor een schijf een vak in gaat.
set
Vier schijven, één in elk vak, samen 20 punten.
beurt
Eén keer alle beschikbare schijven schuiven. Je hebt er drie per ronde.

Vragen over sjoelen

Telt een schijf die half in het poortje ligt?

Nee. Hij moet er helemaal doorheen zijn. Na de eerste en tweede beurt pak je hem terug, na de derde telt hij niet.

Mag ik een schijf die klem zit een tikje geven?

Alleen met een andere schijf die je schuift. Met je hand mag je tijdens een beurt niets in de bak aanraken.

Waarom is een set 20 punten en niet 10?

Dat is de beloning voor gelijk verdelen. Alleen maar op het vak van 4 mikken levert daardoor minder op dan netjes alle vakken vullen.

Wat als een schijf uit de bak springt?

Thuis leg je hem terug bij de schijven voor de volgende beurt. In wedstrijden is hij voor die ronde weg.