Yatzy: de spelregels
Yatzy is een dobbelspel met vijf stenen waarin je dertien vakken op een scoreblok vult. Je gooit hooguit drie keer per beurt en probeert combinaties te maken die veel punten opleveren.
Wat heb je nodig
- Vijf dobbelstenen en voor elke speler een kolom op het scoreblok.
- 1 tot 6 spelers. Alleen spelen kan ook, dan probeer je je eigen record te verbeteren.
- Met drie of vier spelers ben je ongeveer een half uur bezig.
- Geschikt vanaf een jaar of 7. Je moet tot 30 kunnen optellen.
Voorbereiding
- Zet de namen op het blok.
- Laat iedereen één steen gooien. Wie het hoogst gooit, begint. Daarna gaat de beurt met de klok mee.
Zo verloopt het spel
- Gooi alle vijf de stenen.
- Leg opzij wat je wilt houden en gooi de rest opnieuw. Dat mag twee keer, dus je hebt hooguit drie worpen. Een steen die je eerder opzij legde mag je later toch weer meegooien.
- Eerder stoppen mag altijd. Soms is je eerste worp al goed.
- Kies na je laatste worp één leeg vak en schrijf je score op. Elk vak gebruik je precies één keer.
- Past je worp in geen enkel leeg vak, dan streep je een vak door. Dat vak telt 0 punten.
Punten tellen
Het blok heeft twee delen. Boven staan de enen tot en met de zessen. Daar tel je alleen de stenen met dat aantal ogen, dus drie vijven zijn 15 punten. Kom je in het bovenste deel samen op 63 punten of meer, dan krijg je 35 punten bonus. Die 63 haal je met drie stenen van elk getal.
Onder staan de combinaties. Bij drie gelijke en vier gelijke tel je de ogen van alle vijf de stenen op. Een full house (drie gelijke en een paar, op het printblad heet dat volle bak) is 25 punten. Een kleine straat, vier getallen op een rij, is 30. Een grote straat, vijf op een rij, is 40. Yatzy, vijf gelijke stenen, is 50. In het vak kans mag elke worp en tel je alle ogen op.
Voorbeeld
Je eindigt met 4, 4, 4, 2 en 6. In het vak vieren is dat 12 punten. In het vak drie gelijke tel je alles op en krijg je 20. Bij kans zou het ook 20 zijn. Heb je de vieren nog nodig voor de bonus, dan is 12 daar vaak de slimmere keuze.
Einde en winnaar
Na dertien beurten is je kolom vol. Tel het bovenste deel, de bonus en het onderste deel bij elkaar op. Wie het hoogste totaal heeft, wint. De hoogst haalbare score is 375 punten, maar boven de 250 is al een heel goed potje.
Varianten en huisregels
- Extra yatzy
- Gooi je nog een yatzy terwijl er al 50 in dat vak staat, dan schrijf je 100 punten extra bij. Niet elke tafel speelt dit, dus spreek het af.
- Scandinavische telling
- In Scandinavië spelen ze met vijftien vakken, met één paar en twee paar erbij. De straten zijn daar 15 en 20 punten waard en de bonus is 50. De uitleg hierboven gaat over de vorm met dertien vakken.
Tips voor beginners
- Mik op de bonus. Drie stenen per getal is genoeg, en een vierde zes maakt een magere beurt bij de enen weer goed.
- Moet je een vak doorstrepen, kies dan de enen. Daar verlies je het minst.
- Bewaar het vak kans voor een beurt waarin alles misgaat. Het is je vangnet.
Woorden die je hoort
- yatzy
- Vijf gelijke stenen, en ook de naam van het spel.
- full house
- Drie gelijke stenen plus een paar van een ander getal.
- kleine straat
- Vier getallen die op elkaar volgen, zoals 2, 3, 4 en 5.
- grote straat
- Vijf getallen op een rij: 1 tot en met 5 of 2 tot en met 6.
- kans
- Het vak waarin elke worp past.
Vragen over yatzy
Telt een grote straat ook als kleine straat?
Ja. In een grote straat zitten altijd vier getallen op een rij. Je mag hem dus in het vak kleine straat schrijven voor 30 punten.
Is vijf gelijke ook een full house?
Daar wordt verschillend over gedacht. Op ons scoreblok telt het niet: een full house is drie gelijke met een paar van een ander getal.
Moet ik drie keer gooien?
Nee. Na elke worp mag je stoppen en opschrijven.